بسم الله الرحمن الرحیم
عنوان: دعا کنم یا از سبب استفاده نمایم؟
گروه ۲: پاسخهای مربوط به حقانیت اصل ادیان آسمانی
شماره: ۵
نوع پاسخ: نوشتاری و صوتی
– پاسخ صوتی را در پایین متن دریافت نمایید.
تاریخ ثبت: بیست و پنجم آبان ماه چهارصد و چهار
سؤال:
سلام علیکم
شبهه ی اعلام شده در فضای مجازی :
نیم ساعت بخاری رو در اتاقت خاموش کن و بنشین دعا کن، اون موقع فاصله بین علم و مذهب را خواهی فهمید.
لطفا عنایت فرمایید و پاسخ این شبهه را بفرمایید.
پاسخ نوشتاری:
باز مشاهده می شود که مخالفین حقانیت دین و ادیان حقۀ آسمانی از شدت تهی دستی و خالی بودن بساط شان از برهان و دلیل راستین، از چه القاء شبهاتی استفاده می کنند، تا بلکه لااقل اشخاص کم اطلاعی را مدتی در تردید نسبت به حقایق بیفکنند؛ در حالیکه:
اولا: هیچگونه مغایرتی بین درخواست از خداوند و استفاده از ابزاری که خداوند خودش مقدر نموده، و بطور کلی هیچگونه مغایرتی میان علوم مقرر از جانب خالق آسمان و زمین و دین و مذهبی که خودش برای سعادت انسانها معین نموده است، وجود ندارد.
و در سبیل مثالی کوچک، این مانند آن است که کسی مثلا به یک دفتر سیاحتی زیارتی مراجعه می کند و از او درخواست رفتن به حج را می نماید و سپس از ابزاری که آن شرکت برایش فراهم می کند و از جمله وسیلۀ نقلیهای که بلیطش را به او می دهد، و خود آن شرکت نیز دست اندرکار ساخت آن وسیله می باشد، استفاده می کند تا به هدف خویش نائل می گردد.
حال چقدر مضحک است که مثلا کسی به او بگوید: نصف روز با قصد عدم استفاده از امکانات و وسیلۀ نقلیهای که شرکت در اختیارت می گذارد به آنجا مراجعه کن، تا فرق بین راه و روش مراجعه به دفتر و علم و صنعت ساخت وسیلۀ نقلیه را متوجه شوی.
آری، همانطور که امام صادق در کتاب بصائر الدرجات (۱) در حدیثی می فرمایند: خداوند ابا می کند که امور را به جریان بیندازد مگر به وسیلۀ اسباب و سبب های آنها.
و خداوند در قرآن (۲) به صراحت بیان می نماید که ذوالقرنین آنچه از امور و قدرت نمایی که انجام می داد به وسیلۀ سبب و اسبابی بود که خداوند به او عنایت کرده بود.
و در چندین جای قرآن (۳) اعلام می کند که خداوند به وسیلۀ آبی که از آسمان نازل می کند گیاهان را می رویاند و محصولات و میوه ها را به ثمر می رساند.
و حدیث معروف؛ پای شتر را ببند و توکل کن (۴)، نیز مؤید همین معناست.
و در حدیث خصال (۵) از جمله می فرمایند: چند نفر دعایشان به خودشان بازگردانیده می شود (و استجابت نمی گردد)، که یکی از آنها کسی است که در خانهاش می نشیند و رفتن به دنبال روزی را ترک می کند و سپس به درگاه خداوند دعا کرده و می گوید: خداوندا به من روزی ده، خداوند عزوجل می فرماید: مگر من برای تو راهی بسوی طلب روزی قرار ندادهام؟
پس واضح است خداوندی که خالق همه چیز است و تمام امور به دست اوست و هر چه را که اراده کند کافی است که بگوید بشو و آن چیز خواهد بود؛ چنین مقدر نموده است که در یک روال عادی، امور دنیا با سبب و اسبابهایی که خودش تعیین نموده است انجام شود. و دعا کردن به درگاهش و در خواست از ساحتش، که می تواند باعث تسریع و تسهیل در استفاده از اسباب معمول شود، نه تنها مغایرتی با استفادۀ از اسباب معمول ندارد، بلکه غالبا استجابت دعای شخص به اذن پروردگار با تسهیل در اختیار گرفتن سبب و اسبابها از برای او انجام می شود.
ثانیا: در عین حال واضح است که مقدرات معمول الهی در انجام اشیاء با اسباب معمول، هیچگاه به معنای محدود بودن اجرای امور از جانب خداوند به همین سببها نیست، و بر خلاف آنچه که به تعبیر قرآن (۶) یهودیان گفتند و لعنت شدند؛ دست خداوند بسته نمی باشد. و هر گاه خداوند اراده کند امر یا اموری را با سبب یا اسبابهای غیر معمول و یا سبب و اسبابهایی که برای همیشه از عموم مردم پنهان مانده و می ماند انجام می دهد؛ که معجزات و انجام امور خارق العاده که به اذن خداوند خصوصا در مورد پیامبران و جانشینان آنها بوقوع می پیوندد، از این قبیل است. که بعنوان مثال می توان از خلقت عیسی بن مریم بدون پدر، و زنده شدن مردگان و شفای کور مادرزاد به اذن خداوند به دست او، و سرد و سلامت شدن آتش از برای ابراهیم، و گشوده شدن دریا از برای موسی نام برد.
مضافا براینکه خداوندی که خود خالق تمامی اشیاء و تقدیر کنندۀ سبب و اسبابهاست، هرگاه اراده کند آن سبب و اسبابها را دگرگون خواهد کرد.
———————————————————————
(۱) بصائر الدرجات، محمد بن حسن صفار، مکتبة المرعشی النجفی، چاپ اول، قم ۱۴۰۴ ق،ج ۱ ص ۶ ح ۱
(۲) کهف، ۸۴ ، ۸۵ و ۸۹ و ۹۲
(۳) از جمله مراجعه شود به: بقره ۲۲
(۴) ازجمله مراجعه شود به: نهج الفصاحة، ابوالقاسم پاینده، دنیای دانش، تهران، ص ۲۲۳ ح ۳۵۹
(۵) خصال، محمد بن علی بن الحسین بابویه، جامعۀ مدرسین، قم ۱۳۶۲ ش، ج ۱ ص ۱۶۰ ح ۲۰۸
(۶) مائده ۶۴
———————————————————————
پاسخ صوتی:
